Üstün əxlaqı və elmi bilikləri ilə Peyğəmbər Əfəndimizin (səv) vəfatından sonra İslam əxlaqının yayılması üçün davam etdirdiyi fəaliyyətlər də istər Əsri Səadət dövründə, istərsə indiki vaxtda bütün Müsəlmanlara işıq salan rəhbər olmuşdur.

Quranda, Öncədən özlərinə ən gözəl nemət (Cənnət, əbədi səadət) yazılmış kəslər – məhz onlar ondan (Cəhənnəmdən) uzaqlaşdırılmış olacaqlar. (Ənbiya Surəsi, 101) ayəsində, Rəbbimizin Qatından olan gözəllik möminlər üçün  bildirilmişdir.Allah qadın ya da kişi ayrı-seçkiliyi etmədən hər insana, bu kəslərdən ola bilmə fürsətini vermişdir. İnsanın edəcəyi isə Allaha könüldən sevgiylə bağlanmaq, ONU hər şeyin üstündə tutaraq Rəbbimizin razı olacağı bir həyat yaşamaqdır. Uca Alahın icazəsilə bu səmimi imanı yaşayan qiymətli möminlərdən biri də Peyğəmbər Əfəndimizin (səv) dəyərli xanımı Hz. Aişədir (rə).

Peyğəmbərimizin (səv) həyatda olduğu dövrdə də, Peyğəmbərimizin (səv) vəfatından sonra yaşanan Əsri Səadət dövründə də Quran əxlaqına uyğun üstün  əxlaq göstərən Hz. Aişə (rə), Allahın nəsib etdiyi anlayış qabiliyyəti, öyrənmə arzusu, qüvvətli yaddaşı və şövqlü imanı  ilə özünü ən yaxşı şəkildə yetişdirmək üçün nümunəvi davranış sərgiləmişdir. Allah yolunda bu səmimi cəhdi  Uca Rəbbimizin hökmlərinə və Peyğəmbər Əfəndimizə (səv) göstərdiyi qəti itaət, Hz. Aişə anamızın (rə) Rəbbimizə və Peyğəmbərimiz Hz. Məhəmmədə (səv) dərin sevgisinin də açıq göstəricisidir.

Hz. Aişənin (rə) Əxlaqı

Kiçik yaşlarda ilk İslam xəlifəsi olan atası Hz. Əbu Bəkirin yanında təhsil alan Hz. Aişənin (rə) Peygember Əfəndimiz (səv) ilə evlənməsi, əxlaqi və elmi cəhətdən daha da inkişafına, yetkinləşməsinə və dərinləşməsinə vəsilə olmuşdur. Çox kiçik yaşda Müsəlman olan Hz. Aişə anamız (rə), eyni zamanda təvazökar, qənaətkar və comərd əxlaqıyla və heç kimin əleyhində danışmayaraq bütün Müsəlmanlara hikmətli bir nümunə göstərmişdir. Səmimi imanı və ixlasından irəli gələrək onun üçün əsl əhəmiyyətli olan Allahın razılığına uyğun hərəkət edə bilmək olmuşdur.

Hz. Aişə (rə) hər işində daimi olaraq Allaha yönəlmiş, imanındakı və Allaha olan təslimiyyətindəki bu səmimiyyəti nəticəsində də, hər zaman  Allahın rəhmətilə qarşılıq görmüşdür. Qürurdan tamamilə uzaq olan əxlaqı ilə bilmədiyi ya da başa düşmədiyi mövzularda Peyğəmbər Əfəndimizin (səv) dərin elmindən faydalanmış, müxtəlif mövzularda onunla məsləhətmişdir. Bu üstün əxlaqı vəsiləsi ilə də həyatının hər mərhələsində Allah yolunda güclü, iradəli və qərarlı bir şəxsiyyət olmuşdur.

Hz. Aişə Anamızın (rə) Elmi

Hz. Aişə (rə) Sevimli Peyğəmbərimiz (səv) vəfat etdiyində çox gənc olmasına baxmayaraq, Qurani Kərimi və Peyğəmbərimizin (səv) sünnəsini ən yaxşı bilən, başa düşən və mühafizə edənlərin önündə getmişdir. Kiçik yaşından etibarən Quran ayələrini əzbərləməyə başlayan Hz. Aişə (rə), Peyğəmbərimizin (səv) elmindən şövqlə faydalanmış, ayələrin nüzul səbəblərini və işarələrini ən doğru şəkildə qavramağa səy göstərmişdir.

İslami qaynaqlarda ifadə edildiyinə görə səhabələrin böyükləri fəraizə (Allahın qəti əmrlərinə, fərzlərə) dair məsələlərdə Hz. Aişə (rə) ilə məsləhətləşmişlər. Təbiin dövründə (səhabələrlə görüşmüş və onlardan dərs almış olan saleh Müsəlmanların dövründə) bir çox hüquqçu, hüquq məlumatından faydalanmaq üçün Hz. Aişə anamızla (rə) elmi məsləhətlər aparmışlar.

Peyğəmbər Əfəndimizin (səv) xanımı olmasıyla yanaşı qiymətli bir şagirdi də olan Hz. Aişənin (rə), elmi sahədə çox ayrı bir yeri vardır. Fiqh elmində bir çox alimin səhvini düzəltmiş, bir çox hədisin də mükəmməl  tərzdə izahlarını vermişdir. (Səid Aykut, tərcümə Hilyetü’l-Evliya Sıfatü’s-Safve: C-2 S. 125) Hz. Ömər (rə) qadınlarla əlaqədar fiqhi məsələlərdə daim Hz. Aişənin fikirini öyrənmişdir. Hz. Aişə anamızın (rə) bu elmi, İslami qaynaqlarda da belə bildirilmişdir:

Əbu Musa əl-Eşari deyir ki: “Biz, Rəsulullahın (Sallallahu Əleyhi Və Sellem) səhabələri olaraq bir hədisi anlamaqda çətinlik çəkdiyimizdə, onun mənasını Hz. Aişədən (Radıyallahu Anha) soruşar və ondan mütləq bir cavab alardıq“.

Urve Həzrətləri də Hz. Aişə (rə) üçün, “Fiqh, tibb və şeir elmində Hz. Aişədən (rə)  daha üstün bir qadın görmədim” deyib.

Ən çox hədis rəvayət edən səhabələrdən olan Hz. Aişə (rə), Sevimli Peyğəmbərimizdən (səv) 2210 ədəd hədis rəvayət etmişdir.

Hz. Aişənin (rə) İslam Əxlaqının yayılmasında rolu

Hz. Aişənin (rə) ən diqqətə çarpan xüsusiyyətlərindən biri də İslam dininin əsaslarını izah etmək xüsusundakı fəaliyyətləridir. Peyğəmbərimiz Hz. Məhəmmədin (səv) vəfatından sonra Hz. Aişə anamızın (rə) evi, böyük-kiçik bir çox kimsənin hüzuruna  gəlib, onu dinlədiyi elm mərkəzi olmuşdur.

Peyğəmbərimizin (səv) vəfatından sonra səhabələrdən bəzilərinin vəfat etməsi, bir çoxunun da fəthlər səbəbilə fərqli bölgələrə getməsi nəticəsində Mədinədə çox az səhabə qalmışdı. Ancaq Allahın icazəsilə Hz. Aişənin (rə) varlığı və İslam əxlaqını izah etmək üçün göstərdiyi səmimi cəhdi vəsiləsilə “Peyğəmbər Şəhəri Mədinə”, Peyğəmbərimizin (səv) vəfatından sonra da elm mərkəzi olmağa davam etmişdir.

Hz. Aişənin (rə) hikmətli danışması, Rəbbimizə və Rəsulullah Əfəndimizə (səv) olan dərin sevgisi və könüldən bağlılığı, danışdığı kəslər üzərində böyük təsir yaratmasına vəsilə olmuş və bu şəkildə İslam əxlaqını ən təsirli şəkildə  yayma imkanı tapmışdır.

Peyğəmbər Əfəndimizin (səv) zamanından başlayan qadınların tədris və təhsiliylə çox yaxından maraqlanan Hz. Aişə (rə), beləcə həm şəxsən, həm də yetişdirdiyi şagirdləri ilə İslam dünyasında qadınların elmlə məşğul olmaları lazım olduğunu, heç bir tərəddüdə meydan verməyəcək şəkildə açıq nümunə olmuşdur.

Gözəl Nəticə Təqva Sahiblərinindir

Gözəl əxlaqı başqalarına da izah etmənin iki yolu vardır. İnsan bəzən gözəl əxlaqı sözləriylə, bəzən də bütün bunları insanlara gözəl nümunə olmaq üçün davranışlarıyla izah edər. Bu iki yol arasında, ən məqbul və əslində ən təsirli olanı, insanın davranışlarıyla etdiyi təbliğdir. Çünki bu ən səmimi olandır. Təqlid edilməsi mümkün deyil. Ancaq imanın ürəkdə səmimi olaraq yaşanmasıyla, insanın inandıqlarını ən səmimi şəkildə həyata keçirib rəftarlarında əks etdirməsilə reallaşa bilər.

Hz. Aişə (rə) bu üstün əxlaqı göstərmiş, imanıyla, rəftarlarıyla və əxlaqıyla bütün Müsəlmanlar üçün qiymətli nümunə olmuşdur. Fədakarlıqları, səbri və Peyğəmbər Əfəndimizə (səv) olan bağlılığı ilə səhabələrə nümunə olan Hz. Aişənin (rə) bu səmimi təbliği, Allahın diləməsilə ən gözəl şəkildə qarşılığını almış, iman edənlərin imanda dərinləşib, Hz. Aişənin (rə) nümunə əxlaqını yaşamaları üçün əhəmiyyətli  vəsilə olmuşdur.

Möminlər üçün əhəmiyyətli olan, bütün Peyğəmbərlərimizin və Hz. Aişə (rə) kimi üstün əxlaqlı möminlərin əxlaqını rəhbər edib, Rəbbimizin bildirdiyi yola tabe olmaqdır. Uca Rəbbimiz dünya həyatındakı imtahanın nəticəsində, qadın ya da kişi gözəl əxlaq göstərib saleh əməllərdə olan bütün möminlərin dünyada və axirətdə ən gözəl qarşılığı tapacaqlarını belə bildirmişdir:

Rəbbi də onların dualarını qəbul edərək cavab verdi: “İstər kişi, istərsə də qadın olsun, Mən heç birinizin əməlini puça çıxarmaram. Siz (hamınız) bir-birinizdənsiniz. Hicrət edənlərin (Məkkədən Mədinəyə öz dinini qorumaq məqsədilə köçənlərin), öz yurdlarından çıxarılanların, Mənim yolumda əziyyətə düçar olanların, vuruşanların və öldürülənlərin günahlarının üstünü Allahdan bir mükafat olaraq, əlbəttə, örtəcək və onları (ağacları) altından çaylar axan cənnətlərə daxil edəcəyəm. Ən yaxşı mükafat Allah yanındadır!”(Al-i İmran Surəsi, 195)

Hz. Aişə (rə) Anamızın Elmi Haqqında…

Əbdürrəhman bin Avf (r.ə.) Həzrətlərinin oğulu Əbu Selem: “Rəsulullahın Sünnəsini, Hz. Aişədən (rə) daha yaxşı bilən dində təbahhur etmiş (dərya kimi geniş elmə sahib olmuş), ayəti kərimələrə vəqf və səbəblərini bilən, fəraiz (miras üzərindəki paylar) elmində mahir olan bir kimsəni görmədim” buyurmuşdur. (İslam Alimləri Ensiklopediyası, Hicri Birinci Əsr, S: 137)

Ata bin Əbi Rebah “Hz. Aişə (rə) Eshab içində ən çox fiqh bilən, fikirlərinin doğruluğu baxımından ən irəlidə olan  kimsə idi” buyurmuşdur.

Hz. Aişə Anamıza (rə) Xitab olaraq Buyurulan Hədisi Şəriflər

Ramuz-ül-ehadisdə Hz. Aişəyə (rə) xitab olaraq buyurulduğu bildirilən, hədisi şəriflərdən bəziləri bunlardır:

“Ey Aişə, Allah qullarına lütf ilə rəftar edicidir. Hər işdə yumşaq davranılmasını sevər.”

“Ey Aişə, yumşaq ol; çünki Allahu Təala bir quluna yaxşılıq arzu etsə onlara rıfk (yumşaqlıq) qapısını göstərər.”

“Ey Aişə, yumşaqlıq və səbirli olmaq, hər nəyin üzərinə qoyulsa, onu gözəlləşdirər,bəzər və hər şeyin üzərindən götürülsə gözəlliyini azaldar.”

“Ey Aişə, qeybət, mömin qardaşının ardından onun xoşuna gəlməyən bir qüsurunu söyləməyindir. Əgər ifadə etdiyin qüsur onda yoxsa, o zaman mömin qardaşına böhtan atmış olarsan. Böhtan isə qeybətdən də ağır bir günahdır.”

Hz. Aişədən(rə) Rəvayət Edilən Hədisi Şəriflər

“Rəsulullah başqalarını öz nəfsindən üstün tutardı ” (Məhəmməd Yusuf Kandehlevi, Hayatü’s Səhabə, Hz. Məhəmməd və Səhabələrinin Yaşadığı İslami həyat,Cild-1, Səntez Nəşriyyat, Təməl Əsərlər Ardıcıllığı: 2/1, səh. 297 (Terğib, V/148; Beyhaki Hz. Aişədən))

“O, sözləri tez tez və arxa arxaya sıralamazdı, sözləri az və qısa idi.” (Əl Fevaid, Huccetü’l İslam İmam Qəzali, Əhyası Ulumid idin, 2. cild, Tərcümə: Dr. Sıtkı Güllə, Hüzur Nəşriyyat, İstanbul 1998, s. 800)

“Mübarək kəlamları seçmə idi. Hər eşidən onu başa düşərdi.” (G. Əhməd Ziyauddin, Ramuz-Əl-Hədis, 2.Cild, Qönçə Nəşriyyat, İstanbul, 1997, 521/4)

“Xanımlarına qarşı insanların ən yumşağı, ən kərimi, gülər yüzlüsü və təbəssümlü olanı idi.”

“Rəsulullah əleyhissalatu vəssalam sevdiyi bir şeyi görüncə: “Həmd o Allaha məxsusdur ki saleh şeylər yalnız onun lütf və nemətilə tamamlanar” deyərdi.

Hz. Aişə Anamız (rə) Buyurur ki…

Təbiindən (səhabələrlə görüşmüş və onlardan dərs almış olan saleh Müsəlmanların dövründən) gənclər Hz. Aişənin (rə) yanına gəlib və Rəsulullahın (səv) əxlaqını soruşdular. Buyurdu ki: “Onun əxlaqı Quran idi. Qurani Kərimin xoş gördüyünü qəbul edib razı olardı. Xoş görmədiyini özü də xoş görməz və uzaq durardı.”

“Rəsulullah (səv) iki şey arasında muhayyer qılındığı (seçim etmək vəziyyətində qaldığı) zaman, o iki işin günah olmadıqca ən asanını götürərdi günah olduğu zaman ondan hər kəsdən çox uzaqlaşardı. Heç bir zaman Allahın Elçisi (s.ə.v.) öz nəfsi üçün intiqam almağa cəhd etməmişdir.”

]]> http://qurandaqadin.com/2012/08/ustun-mus%c9%99lman-qadin-olan-hz-ays%c9%99-ra/feed/ 0 http://qurandaqadin.com/2010/05/qadinlarin-razi-salinaraq-bosanilmasi/ http://qurandaqadin.com/2010/05/qadinlarin-razi-salinaraq-bosanilmasi/#comments Sun, 23 May 2010 16:29:44 +0000 admin http://qurandaqadin.com/?p=223 İman və Allah qorxusu insanların həyatlarının hər anında vicdanlarına və Quran əxlaqına uyğun şəkildə hərəkət etmələrini təmin edir. Əks təqdirdə isə insanı nəfsinin eqoist istəkləri və şeytanın təlqinləri istiqamətləndirir. Bu da insanları doğru və gözəl olan münasibətlər əvəzinə nəfsini razı edəcək, şəxsi mənfəətlərini qoruyacaq davranışlara  gətirib çıxarır. Bu dünyagörüşü, boşanma zamanı iki insan arasındakı bəzi maddi əlaqələrə son verərkən özünü büruzə verir.

Boşanma, nəfslərinin özünü idarə etməsinə icazə verən bəzi insanlar üçün, qarşı tərəflə olan bütün mənfəətlərin sona çatdırılması mənasını verir. Belələri mənfəətlər bitdiyindən qarşı tərəfə qayğı və maraq göstərmək üçün heç bir səbəb qalmadığına inanırlar. Çox vaxt ayrıldıqları insanlara qarşı bütün sevgi və hörmət hisslərini də itirdikləri üçün onlara qarşı yaxşılıq etmək istəmirlər. Yalnız öz mənfəətlərini düşünür, qarşı tərəfin vəziyyətini, çətinlik və ehtiyac içərisində olduğunu nəzərə almırlar.

İman edənlərin belə vəziyyətlə qarşılaşdıqda göstərdikləri münasibət isə çox fərqli olur. Onlar, etdikləri hər işdə sadəcə Allahın razılığını qazanmaq üçün şəxsi istəklərinə, ya da nəfslərinin eqoist təlqinlərinə görə hərəkət etmirlər. Allahın razı olduğu münasibətin Quran əxlaqına və vicdana uyğun olduğunu bilirlər. Buna görə boşanma zamanı da ən gözəl əxlaqa tabe olurlar. Allah Quranın “Qadınlarınızı boşadığınız və onların gözləmə müddəti başa çatdığı zaman onları ya xoşluqla saxlayın, ya da xoşluqla buraxın….” (Bəqərə Surəsi, 231) ayəsiylə, insanlara qadınları boşadıqları zaman gözəlliklə buraxmalarını bildirmişdir. Möminlər bu məsələdə son dərəcə həssas davranırlar. Allahın razılığını qazana bilmək məqsədilə yaşadıqları üçün, boşanacaqları adama qarşı da eyni xoş niyyətli, mərhəmətli, nəzakətli, hörmətli və incə düşüncəli rəftar edirlər. Evlənərkən, ya da evləndikdən sonra bir-birlərinə qarşı necə sevgi və hörmət bəsləyirdilərsə, bu əxlaqlarını boşanma əsnasında da qoruyarlar. Boşanma aralarında mübahisəyə, ya da incikliyə səbəb olmur. Qarşı tərəfi çətinliyə salan, narahat edən hərəkətlər etməkdən çəkinirlər. Allah Quranın başqa bir ayəsində boşanılan qadınlara qarşı göstərilməli olan əxlaqı bu şəkildə  bildirmişdi:

“Ey iman gətirənlər! Əgər mömin qadınlarla evlənib onlara toxunmadan əvvəl talaqlarını versəniz, artıq onlar üçün sizə gözləmə müddəti saymağa ehtiyac yoxdur. Belə olduqda onlara bir şey verib gözəl tərzdə sərbəst buraxın!” (Əhzab Surəsi, 49)

Sevgini, hörməti və sədaqəti daimi edən, iman, Allah qorxusu və gözəl əxlaqdır. Bir insanı, imanı və əxlaqı üçün sevən adam, ailə həyatında da qarşısındakı adama qarşı hörmət bəsləyən, sadiq və gözəl əxlaqlı olacaq. Nə gəncliyini, sağlamlığını gözəlliyini itirməsi, nə də zənginlik kimi xüsusiyyətlərini itirməsi, həmin insanın sevgisinə və qarşı tərəfə verdiyi dəyərə təsir edə bilməyəcək. İmanı və Allah qorxusu olduğundan heç vaxt qarşı tərəfi narahat edən, çətinliyə salan hərəkətlər etməyəcək. Quran əxlaqına uyğun olaraq həmişə şəfqətli, mərhəmətli, ədalətli və xoşniyyətli olacaq, Allah qarşısında  məsuliyyət  daşıdığını unutmayacaq. Allah Quranda ailədə qadın və kişinin bir-birlərinə qarşı olan məsuliyyətlərini “… Onlar sizin, siz də onların libasısınız …” (Bəqərə Surəsi, 187) ayəsində bildirir. Allah bu ayədə insanlara qadın və kişinin ailə həyatında bir-birlərinə qarşı bərabərhüquqlu olduqlarını da xatırladır. Allahın ayədə bildirdiyi “libas” ifadəsi, tərəflərin bir-birləri üzərindəki qoruma xüsusiyyətlərini göstərir. Bu ayədə, həmçinin qadın və kişinin bir-birlərini tamamlayan xüsusiyyətlərinə də diqqət yetirilir.

Allah başqa bir ayədə də “Sizin üçün onlarla ünsiyyət edəsiniz deyə, öz cinsinizdən zövcələr xəlq etməsi, aranızda sevgi və mərhəmət yaratması da Onun qüdrət əlamətlərindəndir. Həqiqətən, bunda düşünən bir qövm üçün ibrətlər vardır!” (Rum Surəsi, 21) ifadəsiylə, ailədə “sevgi və mərhəmət” anlayışlarının əhəmiyyətinə diqqət cəlb edilir. İman edənlər ailədə qarşılıqlı olaraq, bir-birlərini Allahın onlara olan bir neməti və əmanəti qəbul edir, bundan ötrü də bir-birlərinə böyük dəyər verirlər. Hər cür çətinlik, ya da səhv qarşısında sevgini və mərhəməti əsas götürərək hərəkət edirlər. Qurana uyğun davranışın hər çətinliyin öhdəsindən gələcəyini və qarşılaşdıqları problemləri həll edəcəyini bilirlər. Bu da Allahın ayədə ifadə etdiyi kimi evliliyin mömin qadın və mömin kişi üçün bir-birlərində “dinclik və rahatlıq tapmalarını” təmin edən bir nemətə çevrilməsinə səbəb olur.

Allah Quranın “… bir-birinizlə yaxınlıq etmişdiniz…” (Nisa Surəsi, 21) ayəsiylə, evliliyin təmin etdiyi səmimiyyətə və yaxınlığa da diqqət yetirmişdir. İman edənlərin evlilikdəki bu səmimiyyətlərini, yaxınlıqlarını və bir-birlərini qiymətləndirməsinin səbəbi, bu şəxslərin axirətdə də sonsuza qədər davam edəcək bərabərliyi qarşılarına məqsəd qoymalarıdır. Əsl sədaqət bu düşüncəni tələb edir. Aralarında mənfəətlərə əsaslanan müvəqqəti sevgi olmadığı üçün və qarşılarına axirətdə sonsuza qədər birlikdə olmağı məqsəd qoyduqları üçün bir-birlərinə qarşı çox sadiq, yaxın və səmimi olurlar.

Göründüyü kimi Quran əxlaqı əsas götürüldüyündən, hər iki tərəf Allahdan qorxduqları, vicdanlı olduqları üçün daim gözəl bərabərlik şəraitində yaşayırlar. Bu cür sədaqət, vəfa, hörmət, sevgi, səmimiyyət, xoşniyyət kimi vacib əxlaq xüsusiyyətlərinin nəticəsində ailə davamlı və sabit olur. Bu xüsusiyyətlərdən məhrum olan insanların evlilikləri isə qısa müddətli olur.

Buna görə də İslam əxlaqında ailəli olmaq qadın üçün böyük rahatlıqdır. Sevgini, hörməti, sədaqət və vəfa hislərini ən gözəl şəkildə yaşadığı bərabərlikdir. Qarşısındakı insandan həmişə hörmət, sevgi və qayğı görür. Mübahisə, mənfəət mübarizəsi, üstünlük axtarışı, qürur, yalan kimi pis əxlaq xüsusiyyətlərinin olmaması, qadının ailədə Allahın ayədə bildirdiyi kimi, “dinclik və rahatlıq tapmasını” təmin edir.

Peyğəmbərimiz (s.ə.v.) öz həyatıyla bu mövzuda bütün möminlər üçün nümunə olmuşdur. Allah “Həqiqətən, Allahın Rəsulu Allaha, qiyamət gününə ümid bəsləyənlər və Allahı çox zikr edənlər üçün gözəl örnəkdir!” (Əhzab Surəsi, 21) ayəsiylə buna diqqət yetirmişdir. Peyğəmbərimiz bir çox sözündə mömin qadınların nə qədər dəyərli varlıqlar olduqlarını ifadə etmişdir. Bu sözlərindən birində

“Dünya müvəqqəti bərbəzəkdir. Dünya bərbəzəyinin ən xeyirlisi isə salehə qadındır”

şəklində buyurmuşdur.

Bir başqa hədisdə isə ailədə qadına göstərilməli olan qayğını və verilməli olan dəyəri

“Ən yetkin imana sahib mömin, xasiyyəti ən gözəl və ailəsinə qarşı ən nəzakətli, lütfkar olandır”

sözləriylə ifadə etmişdir. Bundan başqa Peyğəmbərimizin (s.ə.v.) göstərdiyi gözəl əxlaq bu sahədə bütün müsəlmanlar üçün gözəl nümunə olmuşdur. Bir hədisdə evlilikdə qadınlara qarşı göstəriləcək gözəl əxlaqın əhəmiyyətini belə xatırlatmışdır:

“Ən xeyirliniz, xanımlarına qarşı ən xeyirli olanınızdır. Mən xanımlarına qarşı sizdən ən yaxşı olanıyam.”

Bundan başqa Peyğəmbərimiz (s.ə.v.) Vida Xütbəsində:

“Qadınlar sizə Allahın bir əmanətidir. “

şəklində buyuraraq, qadınlara qarşı necə münasibət göstərmək lazım olduğunu bir daha vurğulamışdır.

Bütün həyatında olduğu kimi ailə həyatında da iman edənlər üçün gözəl nümunə olan Peyğəmbərimiz (s.ə.v.) xanımlarına qarşı daima şəfqət, mərhəmət və gözəlliklə davranmışdır. Hz. Aişə (r.ə)-dan rəvayət edildiyinə görə Peyğəmbərimiz  “Xanımlarına qarşı insanların ən mülayimi, ən gülərüzlü olanı idi. “

]]> http://qurandaqadin.com/2010/05/aile-heyatinda-qadina-verilen-deyer/feed/ 1 http://qurandaqadin.com/2010/05/qadin-kisi-berabersizliyine-care-quran-exlaqi/ http://qurandaqadin.com/2010/05/qadin-kisi-berabersizliyine-care-quran-exlaqi/#comments Mon, 03 May 2010 12:53:49 +0000 admin http://qurandaqadin.com/?p=202 Həqiqi ədalətin yaşanmadığı cəmiyyətlərdə qadın-kişi ayrıseçkiliyi çox qabarıq şəkildə nəzərə çarpır. Dünyadakı qadın-kişi bərabərsizliyi son dərəcə əhəmiyyətli problem yaratmışdır. Belə ki, dünyadakı bir çox ölkədə qadınlara çox vaxt ikinci təbəqə nümayəndəsi kimi baxılır və onlar cəmiyyətdən tədric edilirlər. Gücsüz və qorunmağa möhtac olduqları zənn edildiyi üçün əzilir və haqqları əllərindən alınır. Buna görə də qadınların fikirlərinə  çox əhəmiyyət verilmir.

Bu düşüncələrin hakim olduğu cəmiyyətlərdə qadınların işləyib müəyyən bir mövqeyə sahib olmalarına, hər hansı bir karyera əldə edərək zəkalarını, bacarıqlarını sübut etmələrinə əngəl törədilir. Bütün dünyada qadınlara özünə inamı olmayan, qeyri-sabit, zehni cəhətdən o qədər də inkişaf etməmiş insan kimi baxırlar. Bu yanlış “qadın xarakteri” anlayışı nəticəsində edilən hər hansısa səhv, o adamın insan olduğu üçün yox, qadın olduğu üçün etdiyi səhv kimi göstərilir.

Sözü gedən cəmiyyətlərdə, bir iş yeri üçün eyni təhsilə, eyni zəka və bacarığa sahib olmasına baxmayaraq, kişilər və qadınlar arasında bir seçim edilərkən seçim, ümumiyyətlə, kişi işçi üzərində saxlanılır. Buna görə də qadınların işlədiyi sahələr olduqca məhduddur.

Cəmiyyətdəki bu ümumi qənaətə görə bir çox qadın bu yanlış münasibətin təsirinə düşür. Bu təsirin nəticəsi olaraq cəmiyyətdə geri planda qalmaqda heç bir problem  görmürlər.

Geri qalmış ölkələrin çoxunda isə qadın-kişi bərabərsizliyi daha fərqli ölçülərdə ortaya çıxır. Bu ölkələrdə qadınlara təhsil, seçki, iş sahibi olmaq hüququ belə verilmir. Hətta evlənərkən həyat yoldaşlarını seçmə haqqına da sahib deyillər. Hər hansı bir mövzu haqqında fikir bildirmədikləri üçün, danışmalarına belə ehtiyac yoxdur. Qadınlar özləri ilə əlaqədar heç bir qərar verə bilmirlər. Onların əvəzinə bütün qərarları ataları, ya da həyat yoldaşları verir.

Burada saydığımız bir neçə səhv münasibətə illərlə müxtəlif çarələr tapmağa çalışmışlar. Qadınların haqqlarını qorumaq üçün qurulan təşkilatlar, azadlıq, bərabərlik, feminizm kimi anlayışların müzakirəyə qoyulması, müxtəlif proyektlər hazırlanması, konfranslar, panellər təşkil edilməsi bu axtarışların sadəcə bir hissəsidir. Bütün bu səylərə və çalışmalara baxmayaraq, tapılan çarələrin əslində heç bir hüquqi statusu yoxdur. Bu nəticə son dərəcə təbiidir. Çünki bütün digər problemlərdə olduğu kimi əsl çarə Qurandadır.

Quran əxlaqının yaşandığı cəmiyyətdə cəmiyyəti meydana gətirən fərdlər arasında qətiyyən ayrı-seçkilik yoxdur. Bir insanın qadın, kişi, zəngin, kasıb, yaşlı, gənc və ya uşaq olmasının heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Əhəmiyyətli olan bu şəxslərin cinsiyyətləri, mövqeləri, sərvətləri, ya da başqa hər hansı bir xüsusiyyətləri deyil, etdikləri yaxşı işlər və Allaha olan yaxınlıqları, yəni təqvalarıdır. Allah bir ayəsində müsəlmanlara “(Özünüzlə) azuqə götürün! Ən yaxşı azuqə isə təqvadır. ” (Bəqərə Surəsi, 197) sözləriylə bu mövzunu xatırlatmışdır. Həmçinin Quranda möminlərdən saleh əməllər işləyən qadınlar və kişilər olaraq bəhs edilir. Quranda möminlərin kişi və ya qadın olmalarının deyil, Allahın əmr etdiyi əxlaqı yaşamalarının əhəmiyyətinə diqqət çəkilir. Bu mövzudakı ayələrdən bəziləri belədir:

“Mömin kişilərlə mömin qadınlar bir-birinin dostlarıdır. Onlar (insanlara) yaxşı işlər görməyi buyurur, pis əməllərə qadağa qoyur, namaz qılır, zəkat verir, Allaha və Onun Elçisinə itaət edirlər. Allah onlara rəhm edəcəkdir. Həqiqətən, Allah Qüdrətlidir, Müdrikdir. Allah mömin kişilərə və mömin qadınlara (ağacları) altından çaylar axan, içində əbədi qalacaqları Cənnət bağları və Ədn bağlarında gözəl məskənlər vəd etmişdir. Allahın razılığı isə daha böyükdür. Bu, böyük uğurdur.” (Tövbə Surəsi, 71-72)

“Həqiqətən, müsəlman kişilər və müsəlman qadınlar, mömin kişilər və mömin qadınlar, müti kişilər və müti qadınlar, doğru danışan kişilər və doğru danışan qadınlar, səbirli kişilər və səbirli qadınlar, (Allaha) baş əyən kişilər və baş əyən qadınlar, sədəqə verən kişilər və sədəqə verən qadınlar, oruc tutan kişilər və oruc tutan qadınlar, ismətlərini qoruyan kişilər və (ismətlərini) qoruyan qadınlar, Allahı çox zikr edən kişilər və qadınlar üçün Allah bağışlanma və böyük mükafat hazırlamışdır.” (Əhzab Surəsi, 35)

“Həm kişilərdən, həm də qadınlardan mömin olaraq yaxşı işlər görənlər Cənnətə girərlər və onlara xurma çərdəyinin qırıntısı qədər haqsızlıq edilməz.” (Nisa Surəsi, 124)

Allah Quranda həm qadına qarşı, həm də ‘anaya’ qarşı olan münasibətdə gözəl əxlaqın əhəmiyyətinə diqqət çəkmişdir.

İnsanın ana və atası uşaqlarının yaxşı təhsil alıb gözəl əxlaq qazanması, həm özünə, həm də ətrafındakı insanlara fayda verən xeyirli insan olması üçün böyük səy göstərirlər. İllər boyu bu məqsədlə maddi-mənəvi bir çox fədakarlığı boyunlarına götürürlər. İnsanın özünə verilən bu əməyi təqdir etməsi və bu fədakar əxlaqa hörmət və ehtiramla cavab verməsi lazımdır. Allah Quranda möminin bu məsuliyyətini belə bildirir:

“Biz insana valideynləri ilə gözəl davranmağı buyurduq.”   (Ənkəbut Surəsi, 8)

“Biz insana ata-anasının qayğısına qalmağı tövsiyə etdik…” (Əhqaf Surəsi, 15)

De: “Gəlin, Rəbbinizin sizə nələri haram etdiyini oxuyum: Ona heç nəyi şərik qoşmayın, valideynlərə yaxşılıq edin və yoxsulluq ucbatından uşaqlarınızı öldürməyin. Sizin də, onların da ruzisini Biz veririk. Murdar əməllərin aşkarına da, gizlisinə də yaxınlaşmayın. Allahın, (öldürülməsini) haram buyurduğu şəxsi haqsız yerə öldürməyin. Allah bunları sizə tövsiyə etmişdir ki, bəlkə anlayasınız.” (Ənam Surəsi, 151)

Quranın başqa bir ayəsində isə Allah insana ana-ataya qarşı gözəlliklə davranmasını, böyüklənib lovğalanmaqdan çəkinməsini belə bildirir:

“Allaha ibadət edin və heç bir şeyi Ona şərik qoşmayın! Valideynlərə, qohum-əqrəbaya, yetimlərə, kasıblara, yaxın və uzaq qonum-qonşuya, yol yoldaşına, müsafirə və sahib olduğunuz (kölə və kənizlərə) yaxşılıq edin! Həqiqətən, Allah özünü öyənləri və lovğalıq edənləri sevmir.” (Nisa Surəsi, 36)

Bütün bu ayələrdən aydın olduğu kimi Allah insanlara ana-ataya qarşı daim anlayış, şəfqət və hörmət göstərmələrini  nəsihət edir. Bununla yanaşı ananın uşağı dünyaya gətirmək və böyütmək üçün böyük çətinliklərə sinə gərdiyini xatırladaraq onun üzərindəki əməyinə də diqqət çəkir:

“Biz insana ata-anasının qayğısına qalmağı əmr etdik. Anası onu (bətnində) gündən-günə zəiflədiyinə baxmayaraq daşımışdır. Onun süddən kəsilməsi isə iki il ərzində olur. Mənə və valideynlərinə şükür et! Axır dönüş Mənədir.” (Loğman Surəsi, 14)

“Biz insana ata-anasının qayğısına qalmağı tövsiyə etdik. Anası onu (bətnində) əziyyətlə daşımış və əziyyətlə doğmuşdur. Onun (bətndə) daşınma və süddən kəsilmə müddəti otuz ay çəkir. Nəhayət, o, yetkinlik çağına yetişib qırx yaşa çatdıqda deyər: “Ey Rəbbim! Mənə, mənim özümə və valideynlərimə bəxş etdiyin nemətə şükür etmək və Sənin razı qalacağın yaxşı işlər görmək üçün ilham ver, nəslimi də mənim üçün əməlisaleh et. Mən Sənə tövbə etdim. Həqiqətən, mən müsəlmanlardanam!” (Əhqaf Surəsi, 15)

Həqiqətən də hər ana uşağını dünyaya gətirmək üçün aylarla böyük əziyyətlərə dözür. Allahın ayədə bildirdiyi kimi anası onu əziyyətlə daşımış və yenə də əziyyətlə dünyaya gətirmişdir. Sonra yenə böyük fədakarlıqla uşağın bəslənməsini də boynuna götürmüşdür. Allah bu gerçəkləri insana xatırladır və ananın çox qiymətli varlıq olduğuna diqqət çəkir.

Allah insanın ana və atasının göstərdiyi bu fədakarlıqları unutmamağını, onlar möhtac hala gəldiklərində də eyni gözəl əxlaqla davranmasını nəsihət edir:

“Rəbbin yalnız Ona ibadət etməyi və ata-ana ilə yaxşı davranmağı buyurmuşdur. Əgər onların biri və ya hər ikisi sənin yanında qocalıq yaşına dolarsa, onlara: “Uf!” belə demə, üstlərinə qışqırma və onlara xoş söz söylə! Onların hər ikisinə rəhm edərək təvazökarlıq qanadının altına al və: “Ey Rəbbim! Onlar məni körpəliyimdən tərbiyə edib böyütdükləri kimi, Sən də onlara rəhm et!”– de.” (İsra Surəsi, 23-24)

Bilindiyi kimi yaşlılıq insanın bir çox cəhətdən zəifləməsinə səbəb olur. İnsan gənclik illərindəki güclü, dinamik, sağlam və enerji dolu halının əksinə, qorunmağa, başqalarının baxımına və köməyinə möhtac hala gəlir. Möminlər Allahın əmri ilə yaşlandıqlarında da ana və atalarına qarşı son dərəcə şəfqətli, anlayışlı, hörmətli və xoş münasibətdə olurlar.

Allah Quranda möminlərin ana-ataya qarşı göstərəcəkləri bu xoş münasibətin ölçüsünü də təyin etmiş və “…Onlara uf belə demə, onları danlama, gözəl söz söylə” (İsra Surəsi, 23) şəklində buyurmuşdur. Allah bu ayə ilə ana-ataya qarşı ediləcək ən kiçik bir şəfqətsizliyi, ya da hörmətə uyğun olmayacaq bir rəftarı belə qadağan etmişdir. Allah onlara qarşı daim gözəl söz deməyi və ‘uf’ belə deməyəcək qədər hörmətlə davranmağı əmr etmişdir. Buna görə də möminlər yaşlanaraq qüvvədən düşən ana və atalarına qarşı son dərəcə etinalı, incə düşüncəli və anlayışlı olurlar. Onları rahatlatdırmaq üçün əllərindən gələni edir, hörmət və sevgi göstərirlər. Yaşlılığın gətirdiyi çətinlik və sıxıntıları göz önündə saxlayaraq onlar daha dilə gətirmədən, bütün ehtiyaclarını hiss etdirmədən aradan qaldırmağa cəhd göstərirlər. Hər nə olursa-olsun xoş üslubdan istifadə edirlər.

Möminlər ana-atalarının mənəvi cəhətdən olduğu qədər maddi cəhətdən də hər hansı bir əskiklik hiss etməməkləri və çətinlik çəkməməkləri üçün əllərindəki imkanları səfərbər edirlər. Allah “Səndən (Allah yolunda) nə verəcəklərini soruşurlar. De: “Verəcəyiniz hər bir xeyir valideynlərə, qohum-əqrəbaya, yetimlərə, kasıblara və müsafirlərə aiddir. Siz nə yaxşılıq edirsinizsə, şübhəsiz ki, Allah onu bilir”. (Bəqərə Surəsi, 215) ayəsiylə möminlərin xeyir olaraq infaq edəcəkləri mallarında ana-atanın da haqqı olduğunu bildirmişdir. İman sahibləri Allahın bu ayəsinə əsasən ehtiyac içərisində olduqları təqdirdə ana-atalarının bu cəhətdəki ehtiyaclarını da ən gözəl şəkildə həll etməyə və onları bu yöndə də zəmanət altına almağa çalışırlar.

Hz. Yusufun ana-atasına qarşı göstərdiyi gözəl əxlaq bu mövzuda bütün insanlar üçün gözəl nümunə olmuşdur. Hz. Yusuf Misir xəzinələrinin başına keçməsinin ardından ana-atasını ən gözəl şəkildə qarşılamış, hörmətini ifadə etmək məqsədiylə onları taxta çıxarıb oturtmuşdur. Allah Quranda Yusuf Peyğəmbərin bu davranışını belə bildirir:

“Onlar Yusufun yanına gəldikdə o, ata-anasını bağrına basıb dedi: “Əmin-amanlıqla Allahın istəyi ilə Misirə daxil olun!” O, ata-anasını taxtın üstündə əyləşdirdi. Onlar (hamısı) onun qarşısında səcdə etdilər. O dedi: “Atacan! Bu, çoxdankı yuxumun yozumudur. Rəbbim onu gerçəkləşdirdi. O mənə lütf etdi. O məni zindandan çıxartdı və şeytan mənimlə qardaşlarımın arasına ədavət saldıqdan sonra sizi səhradan (yanıma) gətirdi. Şübhəsiz ki, Rəbbim istədiyinə qarşı lütfkardır. Həqiqətən, O, Biləndir, Müdrikdir.” (Yusuf Surəsi, 99-100)

Quranda iman edənlərin dualarında da ana-atalarını unutmadıqları, onlar üçün Allahdan bağışlanma və rəhmət dilədikləri xəbər verilmişdir. Bundan başqa Qurandakı ayələrdən peyğəmbərlərin də Allaha bu mövzuda dua etdikləri aydın olur. Allah Hz. Nuhun:

“Ey Rəbbim! Məni, valideynlərimi, evimə mömin kimi daxil olanları və (bütün) mömin kişi və qadınları bağışla! Zülmkarların isə ancaq həlakını artır.” (Nuh Surəsi, 28) sözləriylə ana-atası üçün bu istiqamətdə dua etdiyini bildirmişdir.

Allahın Quranda bildirdiyi bütün bu ayələrdən aydın olduğu kimi İslam əxlaqı, ana-ataya böyük əhəmiyyət və dəyər verir. Gəncliyində də, yaşlılığında da Allah anaya qarşı göstərilməli hörmətin və gözəl əxlaqın əhəmiyyətli mömin xüsusiyyəti olduğuna diqqət çəkmişdir. Ancaq Allah “Əgər onlar bilmədiyin bir şeyi Mənə şərik qoşmağın üçün (səni məcbur etməyə) cəhd göstərsələr, onlara güzəştə getmə! Dünyada onlarla gözəl davran. Mənə üz tutanların yolu ilə get! Sonra isə dönüşünüz Mənə olacaq, Mən də nə etdikləriniz barədə sizə xəbər verəcəyəm.” (Loğman Surəsi, 15) ayəsiylə Özünə qarşı üsyan yolunu seçdikləri və övladını da bu istiqamətdə hərəkət etməyə təşviq etdikləri təqdirdə ana-ataya itaət edilməməyini nəsihət etmişdir. Ancaq İslam əxlaqının tələbi olduğundan, Allah bu vəziyyətdə də yenə onlara qarşı hörmətsizlik etmədən dünya həyatına aid mövzularda onlara yaxşı rəftar etməyi əmr etmişdir.

Quran ayələrinin hamısına baxdığımızda Allahın qadın və kişiyə ortaq xitab şəkli istifadə etdiyini görürük. Allah Quranda insanın gənc, yaşlı, qadın ya da kişi olmasının deyil, səmimi ürəklə iman etməsinin əhəmiyyətli olduğunu bildirir. Bu istiqamətdə Allah Quran ayələrində bütün xitabları qadına və kişiyə bir yerdə edir və hər ikisinin də eyni məsuliyyətlərə sahib olduqlarını xatırladır. Quranda bu şəkildə bir çox ayə var. Allah Quranın “Həm kişilərdən, həm də qadınlardan mömin olaraq yaxşı işlər görənlər Cənnətə girərlər və onlara xurma çərdəyinin qırıntısı qədər haqsızlıq edilməz.” (Nisa Surəsi, 124) ayəsində səmimi iman etdiyi zaman insanın qadın, ya da kişi olmasının heç bir əhəmiyyəti olmadığını, heç bir haqsızlığa uğramadan, mütləq Allahın rəhməti və cənnəti ilə qarşılıq görəcəyini xatırlatmışdır.

Allahın başqa bir ayədə qadın və kişiyə ortaq xitabı isə belədir: “Kim pis bir iş tutsa, o ancaq işinin həddi qədər cəza alar. Mömin olmaqla bərabər, yaxşı iş görən kişilər və qadınlar Cənnətə daxil olub orada hesabsız ruziyə nail olarlar.” (Mümin Surəsi, 40)

Allah Quranda möminlərə olduğu kimi inkar edənlər haqqında məlumat verərkən də qadınlara və kişilərə eyni şəkildə xitab edir. Allah inkar edən qadınlarla inkar edən kişilərin, münafiq qadınlarla münafiq kişilərin və müşrik qadınlarla müşrik kişilərin də axirət günündə eyni şəkildə qarşılıq görəcəyini, cinsiyyətlərinə görə fərqli qarşılıq görməyəcəklərini bildirir. Bu ayələrdən bəziləri belədir:

Münafiq kişilər və münafiq qadınlar bir-birinin tayıdırlar. Onlar (insanları) pis işlər görməyə vadar edir, yaxşı əməllərə qadağa qoyur və xəsislik göstərirlər. Onlar Allahı unutdular. Allah da onları unutdu. Həqiqətən, münafiqlər günahkardırlar.(Tövbə Surəsi, 67)

Allah münafiq kişilərə, münafiq qadınlara və kafirlərə içərisində əbədi qalacaqları Cəhənnəm odu vəd etmişdir. (Bu) onlara kifayət edər! Allah onlara lənət etmişdir. Onlar üçün daimi bir əzab vardır. (Tövbə Surəsi, 68)

(Bu əmanət insana ona görə verildi) ki, Allah münafiq kişiləri və münafiq qadınları, müşrik kişiləri və müşrik qadınları cəzalandırsın, mömin kişilərin və mömin qadınların tövbələrini qəbul etsin. Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir. (Əhzab Surəsi, 73)

(Həm də ona görədir) ki, Allah Özü barəsində pis fikirdə olan münafiq kişi və münafiq qadınlara, müşrik kişi və müşrik qadınlara əzab versin. Onların pis niyyəti özlərini bəlaya salsın! Allahın onlara qəzəbi tutmuşdur. (Allah) onları lənətləmiş və onlar üçün Cəhənnəm hazırlamışdır. Ora nə pis dönüş yeridir.(Fəth Surəsi, 6)

Halbuki bunların səbəbi həlli səhv yerdə axtarmaqlarındadır. Cahillik sistemi içərisində, cahillik məntiqlərinə, cahillik qaydalarına əsasən olan heç bir həll, izləniləcək heç bir yol insanları həqiqi mənada nəticəyə çatdırmaz.

Allah Quranın “Əgər haqq onların nəfslərinin istəklərinə tabe olsaydı, göylər, yer və onlarda olanlar fəsada uğrayardı. Doğrusu, Biz onlara Zikr gətirdik, onlar isə özlərinə verilən Zikrdən üz döndərirlər.” (Muminun Surəsi, 71) ayəsi ilə bu həqiqətə diqqət çəkmişdir. İnsanlar həyatlarını özlərinin təyin etdiklərini düşünüb həyatlarını səhvlər üzərinə qurduqları zaman nəticə mütləq hüsran olacaq. Yer üzündəki hər şey pozulacaq.

Cahiliyyə cəmiyyətlərində insanların çətinlik içərisində yaşadıqlarını gördükləri  halda bu vəziyyətə bir çıxış yolu tapa bilməmələri də işə cahiliyyə inanclarına görə yanaşmaqdakı israrlarından, özlərini rifaha çıxaracaq yoldan bilə-bilə üz çevirmələrindən qaynaqlanır.

Tək həll hər mövzuda olduğu kimi yalnız Qurandadır. Allah Quran ilə insanlara ən rahat, ən dinc və ən gözəl şəkildə yaşaya biləcəkləri sistemi təqdim etmişdir. İnsanlara xeyr və qazanc təmin edəcək, onları doğru yola çatdıracaq olan yeganə yol, Allahın yoludur. Allah, Quran ilə insanlara ‘şan və şərəflərinin gətirildiyini’ bildirməkdədir. İslam əxlaqına uyğun gələn, Allahın Quranda bildirdiyi yolu izləyən insanlar hər mövzuda rifaha çatarlar.

Qadınların məruz qaldıqları bütün çətinliklərin tək həlli də yenə Qurandadır. Allahın insanlar üçün bir hidayət rəhbəri olaraq endirdiyi İslam dini qadına böyük dəyər verir. Allah Quranın bir çox ayəsi ilə qadını və qadın haqqlarını qorumuş, cahillik cəmiyyətlərində qadınlara istiqamətli olaraq hakim olan səhv dünyagörüşünü ortadan qaldırmış, qadına cəmiyyət içərisində hörmətli bir yer qazandırmışdır. Rəbbimiz Quran ayələriylə insanlara Allah Qatında üstünlük ölçüsünün cinsiyyət deyil, Allah qorxusu, iman, gözəl əxlaq, ixlas və təqva olduğunu bildirmişdir.

Allah qadınların cəmiyyət içərisində qorunub gözlənilmələri, layiq olduqları hörmət və sevgini görmələri üçün ictimai sahədə alınması lazım olan tədbirləri Quran ayələri ilə bizlərə bildirmişdir. Alınan bütün bu tədbirlər, qadınların lehinədir və onların zərərə uğramalarının, əzilmələrinin qarşısını almaq üçün olan işlərdir. Allah insanlara Quran ilə ən doğru yolu göstərmiş və cahillik inanclarını daşıyan insanların səhv tətbiqlərini ortadan qaldırmışdır.

Allahın Quranda bildirdiyi bu gerçək, İslam dininin bütün insanlara olduğu kimi, qadına da həm dünya həyatında, həm də axirətdə gerçək mənada qürur, şərəf və möhtərəmlik qazandıracaq tək yol olduğunu, qadına necə dəyər verib ucaltdığını ortaya qoyur.

Sevimli Peyğəmbərimiz Hz. Məhəmməd (səv)-in ilk xanımı olan Hz. Xədicə (r.ə), eyni zamanda Müsəlmanlığı ilk qəbul etmiş qadın olaraq üstün əxlaqı və imanıyla hər zaman möminlərə nümunə olmuşdur. Dəyərli anamız ağlı, fərasəti, bəsirəti və hikməti ilə Quran əxlaqının yayılmasında böyük səy göstərmiş, Peyğəmbər Əfəndimiz (səv)-in ən böyük dəstəkçilərindən biri olaraq təvəkkülü, cəsarəti, fədakarlığı ilə də bütün Müsəlmanlara nümunə olmuşdur. Uca Allahın Quranda:

“… Doğrusu, Biz onlara Zikr gətirdik …” (Muminun Surəsi, 71)

ayəsiylə bildirdiyi kimi insanın sahib olduğu bütün xüsusiyyətlərə məna qazandıracaq olan tək dəyər onun imanıdır. İnsanın şəxsiyyətini, xarakterini sağlamlaşdıran, əxlaqını gözəlləşdirən, hərəkətlərini təsirli edən, əsasən o adamın imanı, Allah qorxusu və təqvasıdır. Allahın icazəsiylə bu səmimi imanı yaşayan möminlərdən biri olan Hz. Xədicə (r.ə) də hörmətə layiq, şərəfli və təmkinli xarakterə malikdir.

Peyğəmbərimiz (səv) özünə vəhy gəldiyini ilk olaraq Hz. Xədicə (r.ə)-ə söyləmiş, o da ağlı, bəsirəti, Peyğəmbər Əfəndimiz (səv)-ə olan tərəddüdsüz itaəti və etibarı ilə onun Allah tərəfindən seçilmiş olduğunu anlamış və dərhal iman etmişdir. Uca Allaha və Peyğəmbərimiz Hz. Məhəmməd (səv)-ə  olan dərin hörmət və sevgisi ilə Peyğəmbərimiz (səv)-ə hər zaman dəstək olmuşdur. Allah Peyğəmbərimiz (səv)-ə elçiyə hörmətin və onu müdafiə edib dəstəkləmənin əhəmiyyətiylə əlaqədar olaraq belə vəhy etmişdir:

“Həqiqətən, Biz səni şahid, müjdəçi və xəbərdarlıq edən (elçi) kimi göndərmişik. (Biz belə etdik) ki, siz Allaha və Onun Elçisinə iman gətirəsiniz, ona kömək edəsiniz, onun hörmətini saxlayasınız və gecə-gündüz (Allahı) tərifləyəsiniz.” (Fəth Surəsi, 8-9)

Ərəblərin qabaqcıl qövmü Qureyşdən olan və ailəsi də Peyğəmbərimiz (səv) ilə eyni soydan gələn Hz. Xədicə (r.ə) yaşadığı Ərəb cəmiyyətinin cahiliyyə əxlaqını əks etdirən qaydaları içərisində bir çox çətin imtahanla qarşı-qarşıya qaldığı halda, çox güclü və dözümlü  xarakter göstərmişdir. Qarşılaşdığı bütün çətinliklərə baxmayaraq İslam əxlaqının, Allaha könüldən iman etmənin, dərin təvəkkül və təslimiyyətin özünə verdiyi güc ilə qürurunu və təmkinini qorumuş, bu xüsusiyyətləriylə insanlar arasında seçilmişdir.   Hz. Xədicə (r.ə) anamızın şəxsiyyətində və şərəfli həyatında iman edən bütün qadınlar üçün gözəl nümunələr vardır.

Hz. Xədicə (r.ə)-ın Allaha Olan Təslimiyyəti

Hz. Xədicə (r.ə) Peyğəmbər Əfəndimiz (səv)-ə  peyğəmbərlik  verildiyində “Sənin Allahın Elçisi olduğuna şahidlik edirəm” demiş və Müsəlmanlığı qəbul etmişdir.   Ürəyində heç bir şübhəyə yer vermədən Allaha iman etmiş, imanındakı bu səmimiyyətini həyatının sonuna qədər davam etdirmişdir. Rəvayətlərə görə hicrətdən üç il əvvəl (19 Aprel 620) vəfat edən Hz. Xədicə (r.ə) İslamın hələ hakimiyyət qazanıb güclənmədiyi bir dövrdə yaşamışdır. O dövrdə çətin şərtlərə və Məkkəli müşriklərin hər cür əziyyətinə baxmayaraq heç şübhə etmədən Allaha və Peyğəmbərimiz (səv)-ə olan təslimiyyəti davam etdirmişdir. Peyğəmbər Əfəndimiz Hz. Məhəmməd (səv)-in Uca Allahın son peyğəmbəri olduğuna dair inancını heç itirməyərək nümunəvi mömin olmuşdur. Rəbbimizin qullarına olan sonsuz sevgisindən, rəhmətindən və əfvediciliyindən əmin olmuş, bu təvəkküllü rəftarını həyatının sonuna qədər qorumuşdur.

Hz. Xədicə (r.ə)-ın Çətinliklər Qarşısındakı Səbri

Hz. Xədicə (r.ə) yer üzündə yalnız üç Müsəlmanın olduğu İslamiyyətin ilk günlərində Rəsulullah (səv) və Hz. Əli (ə.s) ilə birgə bəzən Kəbə ətrafında, bəzən evində ibadət etmişdir. (Şübhəsiz bu, azğın inanclara sahib cəmiyyət içində əziyyət görməmək üçün ibadətlərin bəzən çox gizli şəkildə edildiyi dövrdür.) Həmçinin ilk Müsəlmanlar müşriklərdən çox  pis  sözlər eşitmiş və bir çox çətinliyə sinə gərməli olmuşlar. Mövzuyla əlaqədar bir Quran ayəsi belədir:

“… Sizdən əvvəl Kitab verilənlərdən və müşriklərdən bir çox əziyyətverici sözlər eşidəcəksiniz. …” (Ali İmran Surəsi, 186)

Hz. Xədicə (r.ə) müşriklərin zülmü və haqsızlığı qarşısında Rəsulullah (səv)-ı heç vaxt tək buraxmamış, Məkkəli müşriklər Şi’bü Əbi Talibdə Müsəlmanları mühasirəyə aldıqlarında Peyğəmbərimiz (səv) ilə birlikdə təxminən üç il ərzində mühasirəyə  cəsurluqla və igidliklə səbir etmişdir. Allahın

“… Siz Əgər səbir edib (Allahdan) qorxsanız, (bilin ki,) bu, əzmkarlıq (tələb edən) əməllərdəndir.” (Ali İmran, 186)

Hökmünə əsasən, Hz. Xədicə (r.ə) bu çətinlik anında Allaha olan sevgisində, təslimiyyətində və etibarında dözümlülük  göstərmişdir. Allahın ədalətindən, hər hadisəni xeyir və hikmətlə yaratdığından və vədindən əsla dönməyəcəyindən əmin olduğu üçün heç vaxt ümidsizliyə qapılmamış, Allahın köməyindən əsla şübhəyə düşməmişdir. Gözəl səbir və təslimiyyətlə hər hadisədə bir xeyir olduğuna qəti olaraq inanmışdır.

Hz. Xədicə (r.ə)-ın Canı və Malıyla Allah Yolunda Mübarizə Etməsi

Ticarətlə məşğul olan zəngin bir xanım olan Hz. Xədicə anamız (r.ə) Müsəlman olduqdan sonra dünyəvi dəyərlərin arxasından getmək əvəzinə, bunları Allahın razılığını qazanmaq  uğrunda sevərək ortaya qoymuş və sərvətini İslam uğrunda xərcləyərək nümunəvi əxlaq göstərmişdir. Uca Allahın

“Doğrudan da, Allah möminlərdən, Cənnət müqabilində onların canlarını və mallarını satın almışdır. (Çünki) onlar Allah yolunda vuruşub öldürür və öldürülürlər. (Bu,  Allahın) Tövratda, İncildə və Quranda Öz öhdəsinə götürdüyü bir vəddir. Allahdan daha yaxşı əhdini yerinə yetirən kimdir? Elə isə sövdələşdiyiniz alış-verişə görə sevinin. Məhz bu, böyük uğurdur.” (Tövbə Surəsi, 111)

ayəsinin hökmü ilə, malını və canını Allah yolunda sevərək verməyi gözə almışdır. Çünki ağlı və bəsirəti sayəsində dünya həyatında qazanılacaq heç bir mənfəətin sonsuz axirət nemətləriylə müqayisə edilməyəcəyini görmüşdür.

Hz. Xədicə (r.ə)-ın İffətli, Şərəfli və Əsilzadə Xarakteri

Hz. Xədicə (r.ə)-ın iffəti və təmkini İslamiyyəti qəbul etməsindən əvvəlki dövrdə də diqqət çəkmiş və bu xüsusiyyətlərinə görə o zamanlarda belə “Tahirə” (pak və təmiz qadın) ləqəbiylə adlandırılmışdır. Şübhəsiz Həzrəti Peyğəmbərimiz (səv)-in Hz. Xədicə (r.ə)-ı özünə yoldaş olaraq seçməsində bu üstün əxlaqının və əsilzadə  xarakterinin böyük payı olmuşdur. Uca Allah bir Quran ayəsində

“Sizə qadağan olunmuş böyük günahlardan çəkinsəniz, Biz sizin təqsirlərinizdən keçər və sizi şərəfli bir keçidə (Cənnətə) daxil edərik. (Nisa Surəsi, 31)

deyə bildirərək, qüruru, Quran əxlaqını yaşamaqda səmimi səy göstərən, Özündən lazım olduğu kimi qorxub çəkinən kəslərə verəcəyini bildirmişdir. Hz. Xədicə (r.ə) də Allahın Quranda bildirdiyi bütün sərhədlərə ən gözəl şəkildə tabe olaraq qürur, təmkin və möhtərəmlik qazanmışdır. Yaşadığı Ərəb cəmiyyətindəki cahiliyyə qadınlarından, danışıqları, hərəkətləri, üzündəki ifadəsi, baxışları ilə seçilmiş, özünün iffətli və təmkinli qadın olduğu dərhal aydın olmuşdur. Bu, təbii əsilzadəliyi, insani heybəti və etibarlı şəxsiyyəti də özü ilə gətirmişdir. Allah, möminlərin bu xüsusiyyətləriylə ‘tanındıqlarına’ bir Quran ayəsində

“… Əlamətləri isə üzlərində olan səcdə izidir…” (Fəth Surəsi, 29)

ifadəsiylə diqqət çəkmişdir.